| |
|
Gerrit Boot op het dievenpad
In de maanden oktober/november van het jaar 1807 begeeft Gerrit Boot, gedoopt op 26 november 1766 te Gouda als zoon van Arien Willems Boot en Maria de Lange, zich op het dievenpad. Om zijn naam 'eer' aan te doen, neemt hij echter niet het pad over land, maar eigent hij zich wederrechtelijk een boot toe voor zijn snode daad. Met het vaartuig legt hij aan bij de werkplaats van zijn voormalige werkgever, Herman van Bovene. Hij verbreekt een venster, treedt binnen en belaadt de schuit met planken, olij, krijtwit en vernis.
Omdat zijn eerste nachtelijke escapade ongezien verloopt, besluit Gerrit om de tocht nog eens te wagen. En nog eens en nog eens. In de nacht van 11 op 12 november vaart Gerrit echter tegen de welbekende lamp. Hij wordt opgepakt en in staat van beschuldiging gesteld. Bij zijn verhoor bekent hij minstens tien keer de werkplaats van Van Bovene te hebben bezocht en er niet met lege handen is weggevaren.
De goederen laat hij door z'n zwager Hage Visser te gelde maken in het 'wekelijksche Erfhuijs' te Gouda.
De eis van de Officier van Justitie is niet mals (zie transcriptie en afbeeldingen). Het vonnis valt echter nòg zwaarder uit. Naast de geëiste strenge geseling, de brandmerking (met het wapen van Gouda op z'n rug), de zes jaar tuchthuisstraf en de betaling van de gerechtskosten, wordt Gerrit niet veroordeeld voor levenslange verbanning uit het departement Maasland, maar uit het koninkrijk Holland.
Dat neemt echter niet weg dat Gerrit in 1814 in een pand aan de Oosthaven te Gouda overlijdt. Vermoedelijk is hij in het gasthuis overleden. Het is niet bekend of Gerrit na zijn tuchthuisstraf de stad daadwerkelijk heeft verlaten en weer terug is gekomen. De mogelijkheid dat hij vanuit het tuchthuis rechtstreeks naar het gasthuis is gebracht, is niet geheel uit te sluiten.
Hierboven het stadswapen van Gouda dat op de rug van Gerrit werd ´gebrandtekend´. |
|
 De Tiendewegspoort in Gouda alwaar Gerrit opgesloten heeft gezeten.
(litho van Gijsbertus Johannes Verspuy (1823-1862) Prent van het schavot aan de achterzijde van het stadhuis van Gouda, aquarel van Dirk Johannes van Vreumingen (1818-1897) |
Hier rechts naast ziet u vier foto´s uit het Criminele Vonnisboek van Gouda. De transcriptie hiervan leest u hieronder: (zover dit uit deze boeken op te maken is)
In Naam des Konings
Alzo Gerrit Boot, oud circa 40 jaren, geboren en
wonende alhier gevangene op de Tiendewegspoort
binnen deze stad, zig niet heeft ontzien om in een
Nagt tusschen den 11e en 12e November ll te begeeven
in t werkhuis van de Heer Hermanus van Bovene
staande agter desselvs huizinge op t marktveld en
uitkomende aan t water van de zeugstraat alwaar
hij door t openmaken van een vengster was ingekomen
en aldaar is geatrappeerd, en in bewaring der Jus-
-titie is overgeleverd, terwijl het uit de confessie
van hem gev[angen]e is gebleeken dat hij diverse nagten
met een Schuit die hij zonder permissie van
een ander had weggehaald agter in bovengem[eld]
Werkhuis id geweest en door dat zelfde veng-
-ster t geen hij met zijne handen wist op te
maken daar binnen is gekoomen en alzo op
diverse tijden en zo hij gevange heeft bekend
wel tien malen aldaar heeft gestolen, plan-
-ken, olij, vernis en krijtwit, alle t welke voor
zo verre t zelve niet door hem gevangene is
verwerkt, door hem is verkogt op t wekelijks
[vervolg]
Erfhuis alhier, en daar voor de penningen door
zijn zwager Hage Visser ten zijnen behoeven
zijn ontvangen.
Alle t welke zaken zijn die in een land
waar goede Justitie vigeerd niet kunne
worden getollereerd maar exemplaar
moeten worden gestraft.
Zo is't dat Schepenen der Stad Gouda
gezien en geexamineerd hebbende den
crimineelen Eisch en Conclusie met de
Verificatien daar toe relatiff waar van
door Willem Bolding Hoofd-officier der
Stad R.O. op en tegen voorn[oemde] gevangene is
gedient geworden en gelet hebbende waar op te
letten stond, doende recht in Naam en des
Wegen zijn Majesteit den Koning van Holland
condemneeren de gev[angen]e om te worden gebragt
op het Schavot agter het Raadhuis dezer
Stad, om aldaar door den Scherpregter ...
gelijk te worden gegeesseld ter discretie ...
dit collegie, confineeren denselven daar ...
voor den tijd van zes eerstkomende jaaren in een
der tugthuizen binnen dit departement om met
zijnen handen de kost te winnen; Bannen
denzelve na Expiratie van voorsz[egde] tijd voor altoos
uit het departement Maasland zonder daar weder
binnen te mogen op peine van Swaarderdere straf
ontzeggen den Eysscher? R.O. zijnen verdere of ander...
en conclusie op en tegen den gev[angen]e gedaan en genomen
Condemneeren de gev[angen]e in de kosten en misen ...
Justitie als mede die van den processen.
Aldus gedaan en gearresteerd bij t collegie van
Schepenen der Stad Gouda, op den 12 December
1807 en gepronuntieerd mitsgaders geexecuteerd op
den 20 Dec[ember] 1807.
In kennisse van mij Secretaris
J. Polijn?
Wij ondergetekenden Schepenen der Stad Gouda ver-
-klaaren bij deze dat de gev[angen]e hier voren gemeld den
11 November 1807 alhier in detentie gebragt, heeft
verklaard geene goederen te bezitten waar aan de
kosten zijner gevangenisse en misen van ...
*******************************************************
Pro Justitie
Willem Bolding, Hoofdofficier der
Stad Gouda, in ... Crimineel
Eijs[sche]r
op ende Jegens
Gerrit Boot, oud circa 40 Jaren
alhier woonagtig, 's Heeren gevangene
op de Tiendwegspoort binnen deze Stad
gedaagde
Den Eijsscher R.O. zegt conform de waarheid
dat de gevangene in de Nacht tusschen den 11 en 12 November
J.L. is geattrappeerd in het werkhuis van de Heer Hermanus
van Bovene staande agter deszelfs huis op het Marktveld
binnen deze stad, uit komende op 't Zeugstraat, alwaar hij
door het open maken van een vengster clandestien was in-
-gekomen.
dat het uit de confessie van van de gevangene ten duidelijkste
gebleken is, dat hij gevangene de stoutmoedigheid heeft
gehad in diverse nachten met een schuit die hij gevangene
zonder permissie had weggenomen leggende op de Turfmarkt
was gevaaren op het Zeugstraat agter het huis van den Heer
van Bovene breder? bevorens gemeld, aldaar telkens de
schuit had vastgemaakt, vervolgens met zijne handen
een vengster in het zelve werkhuis had open gedaan
(als weezende hem gevangene zeer wel bekend, vermits
hij meer dan een en een half Jaar voor de Heer van Bovene
aldaar had gewerkt als knegt) vervolgens aldaar was
ingekomen en op verschillende tijden te hebben gestolen
enige houte planken, het getal onbepaald, item krijt-
-wit, olie of vernis, na gissing zo hij gevangene zegt
ten minsten wel Tien onderscheiden ..., dat deze alzo
gestolen Goederen, zo niet door hem gevangene ver-
-werkt, dan in ... ... had laten verkopen op het weeke-
-lijksche Erfhuis door zijn zwager Age Visser de
gel-
[vervolg]
gelden had laten ontvangen.
Alle welke zaken in een Land alwaar Justitie word gead-
administreert, niet kunnen worden getollereerd, maar anderen
ten voorbeeld rigoureus behooren te worden gestraft.
Zo is 't dat de Eys[sche]r R.O. Eysch doende, concludeere dat de
gevange bij vonnisse van Heeren Schepenen deze Stad zal worden
gecomdemneerd te worden gebracht op het Schavot agter het Raad-
-huis dezer Stad opgericht, en aldaar door den Scherprechter
ter discretie van den Rechter met roeden wel strengelijk te
worden gegeesselt en met het stadswapen op zijn rugge gebrand-
-tekend voorts te worden geconfineerd, voor den tijd van twaalf
eerstkomende en agtervolgende Jaren in een der Tucht of werk-
-huizen binnen het Departement Maasland gelegen om met zijn
handen Arbeid de kost te winnen en na Expiratie van dien
geduurende zijn leven lang te worden gebannen uit het ko-
-ningrijk Holland, zonder inmiddels daar weder inne te komen
oppeine van Zwaarder Straffe.
Condemneeren de gevangene voorts in de Kosten ... ...
van Justitie, mitsgaders in de Kosten van den processe
oftetot? anderen etc[etera] (get) W. Bolding.
|
|
 |
bronnen:
- Jan Lafeber
- Gouda, tekeningen en prenten door dr. Jan Schouten
- Crimineel Vonnisboek van Gouda (Oud Rechterlijk Archief, inv. nr. 181) - Streek Archief Midden-Holland
- Groenhartarchieven
|
– laatste update van deze pagina: 18 juni 2007 –
|
|
